Hoá thân thành Ngu Cơ

Bá vương và ái thiếp ...

Cùng chiêm ngưỡng vẻ đẹp kiêu sa đài các của Ngu Cơ

"Một nụ cười đem đến cả mùa xuân, một giọt lệ làm đen tối đất trời" - Những lời ấy mới hợp với nàng làm sao. Chỉ có nàng mới có được vẻ đến như vậy.

(Trích lời Viên đại nhân)

Cảnh Đắc Di ngồi trong xe đây này

Farewell my concubine - Bá vương biệt cơ

Nguồn: http://www.kfccinema.com/reviews/dra...concubine.html
Reviewed by Disi Hu
Dịch bởi: Cameo
:::::::::::::::::::::::::

Cốt truyện:

"Bá vương biệt cơ" được dựng lại từ cuốn tiểu thuyết cùng tên của nữ văn sĩ Lý Bích Hoa. Đoàn Tiểu Lâu và Trình Đắc Di cùng học nghệ tại một đoàn kịch Bắc Kinh. Hai người lớn lên cùng nhau, và trở thành những ngôi sao trên sân khấu kinh kịch nhờ trình diễn vở tuồng nổi tiếng "Bá vương biệt cơ", Tiểu Lâu trong vai Sở Bá vương và Đắc Di diễn vai ái thiếp. Cả hai đã tin rằng họ có thể trình diễn cùng nhau trong suốt cả cuộc đời.

Trong thời kỳ kháng chiến chống Nhật, Tiểu Lâu cưới Diệu Linh, một cô gái làng chơi. Điều này khiến Đắc Di rất cô đơn vì anh luôn cảm thấy linh hồn mình đã được gắn liền với Tiểu Lâu. Anh quyết định không biểu diễn cùng Tiểu Lâu nữa. Sau đó, thời kỳ giải phóng tới, Đắc Di và Tiểu Lâu quay trở lại diễn cùng nhau trên sân khấu. Tuy nhiên Cách mạng văn hoá nhanh chóng bắt đầu và họ cùng rơi vào cảnh ngộ bị ruồng rẫy. Cách mạng văn hoá một lần nữa chia rẽ sự tái hợp của họ. Sau những ngày tháng gian khó, cuộc cách mạng đã trở thành quá khứ và họ lại được trình diễn cùng nhau. Màn trình diễn cuối cùng đã kết thúc tấn bi kịch khác thường này.

Bình luận:

Nếu bạn chưa từng biết đến nền văn hoá Trung Hoa, có thể bộ phim này sẽ là một tác phẩm rất khó hiểu. Câu chuyện trải suốt một thời kỳ dài (1925-1977) và nội dung phim có liên hệ với lịch sử. Ngoài ra, cốt truyện rắc rối cùng những nhân vật phức tạp lại càng khiến chúng ta phải suy ngẫm. Nhưng theo tôi, chúng ta có thể học được nhiều điều từ bộ phim: đó là tinh thần của văn hoá Trung Hoa và quan điểm của các nhân vật trong phim, họ coi nghệ thuật là điều tuyệt vời nhất và dành cả cuộc đời mình để khám phá nó.

Bá vương biệt cơ là bộ phim thứ năm của Trần Khải Ca, là bước chuyển giúp ông đạt được giải thưởng cao nhất tại Liên hoan phim Cannes lần thứ 46 năm 1993. Rất đặc sắc khi ông chọn kinh kịch Bắc Kinh, một phần không thể thiếu của văn hoá Trung Hoa, để diễn giải những suy nghĩ của mình về văn hoá truyền thống và về thế giới nhân sinh. Nhiều trích đoạn từ các vở kinh kịch nổi tiếng được lựa chọn đưa vào phim với mục đích thể hiện sự thay đổi trong mối quan hệ giữa ba nhân vật chính. Tất nhiên, những màn trình diễn này cũng góp phần mô tả vẻ đẹp quyến rũ mê hoặc của nhân vật chính Trình Đắc Di.

Nếu bạn cho rằng có người nào khác có thể diễn Trình Đắc Di hay hơn Leslie Cheung, hẳn bạn đã nhầm. Đắc Di là một nhân vật rất phức tạp: anh ấy nhìn sân khấu như là cuộc đời và cuộc đời chính là sân khấu. Sự đa cảm của Đắc Di chính là yếu tố gắn kết anh với Tiểu Lâu, và niềm hạnh phúc của anh hoàn toàn ràng buộc cùng Tiểu Lâu. Tình bạn giữa họ có rất nhiều ý nghĩa với Đắc Di. Tuy nhiên, anh không có sự lựa chọn nào khi phải đối diện với thực tế là Diệu Linh sẽ đem Tiểu Lâu xa rời mình. Chỉ có sự cô đơn ở lại với Đắc Di. Từ nụ cười, đến vẻ lơ đãng thể hiện trong đôi mắt, bạn có thể cảm nhận được điều đó. Sự đa cảm này còn là một thói quen cố hữu trong tâm hồn; Leslie Cheung đã đem diễn xuất hoàn hảo của mình để khiến cho một nhân vật phức tạp như vậy từ trang sách bước vào cuộc đời.

Bá vương biệt cơ còn muốn nói về một thời kỳ khắc nghiệt của lịch sử Trung Hoa, nhưng những nhà làm phim ko muốn đi quá sâu về nó, có thể bởi vì độ dài phim không cho phép. Trong đoạn nói về Cách mạng Văn hoá, bộ phim dường như muốn nhấn mạnh tới mặt tối của lịch sử, nhưng điều này lại khiến bộ phim trở nên xa rời các nhân vật mà nó dựng nên. Tính cách của các nhân vật thay đổi quá đột ngột, cũng có thể là bởi vì áp lưc không thể chịu nổi của cuộc Cách mạng. Nhưng nếu đạo diễn có thể phản ánh thời kỳ này một cách rõ hơn, thì bộ phim có thể sẽ dễ hiểu hơn đối với người xem.

"Một nụ cười mang đến cả mùa xuân, một giọt lệ làm đen tối đất trời. Những lời ấy mới hợp với nàng làm sao, chỉ có nàng mới có được vẻ quyến rũ đến như vậy!" Câu nói nổi tiếng trong bộ phim là lời của Viên đai nhân ca ngợi vẻ đẹp của Đắc Di. Nhưng với tôi, nó không chỉ dành riêng cho nhân vật; nó còn dành cho diễn viên thủ vai Đắc Di, Leslie Cheung.

Farewell, our concubine - Vĩnh biệt, ái thiếp của chúng ta!

Bình luận Bá vương biệt cơ

Sưu tầm

Tác giả: Fantomas - Dienanh.net

Bá vương biệt cơ là một bộ phim buồn và rất Trung quốc theo những gì Fan cảm nhận và đánh giá.

Xem phim với Fan là 1 cảm giác chua xót và tiếc hoài cho những giá trị văn hóa tinh thần và phẩm chất của con người, là sự cảm thông cho những số phận trong thời loạn, là nỗi khâm phục và thương cảm cho sự hi sinh và trả giá của người nghệ sĩ với nghệ thuật, với niềm đam mê. Cuối cùng là nỗi bi ai cho tình yêu.

Ở Bá vương biệt cơ có rất nhiều tình yêu, tình yêu khác giới, tình yêu đồng giới, nhưng trên hết, là tình yêu giữa con người với con người, giữa đồng loại với đồng loại.

Điều này thể hiển rõ ở Diệu Linh, người phụ nữ này như chút ánh sáng khắc khoải, cứu vớt linh hồn của 2 người đàn ông. Đắc Chí ghét cay ghét đắng cô ấy, để đến phút cuối cùng, khi ngay cả Sĩ Tử cũng phản bội anh, thì chính DIệu Linh lại dang tay ra, đón nhận anh. Xuất thân là 1 ca kĩ, từ 1 chốn nhơ bẩn trong mắt người đời, là 1 kẻ ko trong sạch, nhugn trong trong mắt Fan, Diệu Linh như 1 đức mẹ thánh thiện, tâm hồn cô trong sáng và hiền dịu, đằm thắm ngọt ngào như 1 người mẹ. Diệu Linh bụng mang dạ chửa chứng kiến cảnh 2 người đàn ông đấu tố lẫn nhau trong cách mạng văn hóa, Diệu Linh tự mắt chứng kiến người đàn ông mình yêu, mình tôn thờ kia, anh hùng Hạng Vũ xưa kia lại phản bội bạn mình.

Nỗi đau của Diệu Linh hay còn hơn cả nỗi đau, là sự thất vọng, phản bội niềm tin??

Vậy mà cho đến phút chót thì Diệu Linh vẫn hết sức đẹp, vẫn chết vì họ.
Đó là phải chăng là hình ảnh người phụ nữ trong mắt Trần Khải Ca?? 1 vẻ đẹp đậm nét phương Đông, sâu lắng và êm dịu...

Nếu tình yêu của Diệu Linh là sự hi sinh, thánh thiện và trong sáng thì có lẽ tình yêu nơi Đắc Chí lại là tình yêu đau khổ nhất, dằn vặt nhất và đậm nét bi kịch nhất. Anh yêu người bạn diễn của mình, yêu người cùng giới với mình, 1 tình yêu ko bao giờ đựoc chấp nhận trong xã hội anh đang sống. Bế tắc và đừong cùng, Đắc Chí trở thành trò chơi cho những kẻ đồng tính khác, cuộc sống của anh dường như là làn khói thuốc phiện, ảo giác và méo mó, đắm chìm và bệnh hoạn. Có lẽ xét đến cùng, anh cũng có 1 chung nỗi đau với Diệu Linh vì tình yêu đối với Sĩ Tử, họ cùng mất đi niềm tin vào người đàn ông này, họ cùng một sự ngỡ ngàng và shock tuột dốc, bàng hoàng sửng sốt khi bị phản bội. Vì vậy anh đã tìm được chút đồng cảm nơi Diệu Linh, cô như 1 cái phao nhỏ nhoi giữa đại dưong băng giá đang tan, anh bám vào đó, hi vọng sẽ bơi qua, hi vọng trở lại, nhỏ nhoi để rồi ...

Cuối cùng còn lại ai, giữa cái thời loạn thế mà vắng bóng anh hùng kia, chàng Hạng Võ ko phải là Hạng Võ _ Sĩ Tử!!

Đáng trách ko?? có chứ, có rất nhiều, anh ta phản bội vợ, phản bội bạn!!
Đánh mất chữ Tín!!

Đáng thương ko?? cũng có, cũng rất nhiều, vì anh ta thật, anh ta thật như cuộc sống thật của chúng ta vậy, ko phải là 1 hình tuợng vĩ đại nào. Ai dám khẳng khái nói rằng khi ở hoàn cảnh đó sẽ ko làm thế, sẽ ko bị đám đông cuồng loạn kia cuốn đi?? Sự thất bại của Sĩ tử là thất bại với bản thân, và nỗi bất lực trứoc loạn thế, nỗi đau của Sĩ tử liệu có kém Diệu Linh và Đắc Chí?? khi anh phải tự chứng kiến nỗi bất lực, cái xấu xa, ô nhục của bản thân mình?? Cuộc sống của anh liệu có hạnh phúc hơn là chết?? Tình yêu của Sĩ tử với 2 nguời kia, giờ còn ai công nhận, anh yêu Diệu Linh như Hạng Võ yêu Ngu cơ trong đời thường. Và trên sân khấu, anh yêu Đắc Chí cũng như Hạng Võ yêu Ngu cơ, nếu ko cảm nhận đựoc tình yêu của anh với Ngu cơ thì liệu Diệu Linh có yêu anh đến thế?? nếu ko cảm nhận đựoc Hạng Võ trong anh thì liệu Đắc Chí có mãi muốn làm Ngu cơ như thế??

Brokeback Mountain, LanYu, Bá Vương Biệt Cơ: Ba câu chuyện - Một tình yêu

Mylucky tặng Cameo

Đúng la như bạn nói so sánh giữa Brokeback Mountain, LanYu và Bá Vương Biệt Cơ là khập khiễng vì mỗi phim có một góc nhìn, một chủ đề, một thông điệp riêng dù đều đề cập đến vấn đề đồng tính. Nhưng đối với mình, khi gạt bỏ đi những hoàn cảnh khác nhau, dụng ý khác nhau và cả văn hóa khác nhau thì những gì còn lại của 3 phim này thật giống nhau. Đó là bi kịch của những tình yêu bị chối bỏ, bi kịch của những người đã yêu hết mình và bi kịch của những người đã không yêu hết mình.

"Bản chất của ta là nam, không phải nữ"

3 nhân vật, 3 hoàn cảnh khác nhau nhưng cùng đưa đẩy đi vào 1 thế giới. Jack, cứng cỏi mạnh mẽ, tự nhận biết và tự khẳng định mình thuộc về thế giới đó. Lam Vũ, ngây thơ trong sáng, gặp gỡ Hàn Đông 1 lần rồi mãi mãi ở lại nơi ấy. Đắc Di, cô đơn cố chấp, cố gắng vùng vẫy nhưng rồi vẫn phải chấp nhận số phận, chấp nhận làm một Ngu Cơ bên cạnh Bá Vương - Tiểu Lâu.



"Phải, em bệnh. Bao nhiêu cô gái không thích lại thích anh"

Đắc Di, một tâm hồn đầy vết thương, đã yêu người bạn diễn có-vẻ-mạnh-mẽ Tiểu Lâu của mình. Đó có phải là tình yêu không? Hay chỉ là một thói quen, một sự nhầm lẫn? Cả đời anh vẫn cứ nhập nhoạng giữa sân khấu và đời thực thì tình yêu của anh cũng thế thôi. Một tình yêu lầm lẫn đến tận phút cuối cùng.

Jack và Ennis. Đó trước hết là tình bạn. Hai gã đàn ông khốn khổ, nghèo khó, cùng ở bên nhau giữa mênh mông núi đồi. Đồng cảm làm cho họ thành bạn. Xúc cảm làm cho họ yêu nhau.

Lam Vũ lại yêu Hàn Đông từ lần đầu họ gặp nhau. Đối với một cậu bé trong sáng như Lam Vũ, thật đơn giản để yêu một người đem đến cho bạn 1 cảm giác che chở, quan tâm. Một mối tình đầu giản dị nhất nhưng cũng khó quên nhất.



"Cái mà tớ muốn có và tớ biết chắc là không bao giờ có được"

Cái nhìn thảng thốt rồi bất chợt chuyển sang giận dữ của Đắc Di khi Tiểu Lâu chỉ tội anh phản quốc. Cái nhìn tuyệt vọng của Jack khi anh ôm Ennis vào lòng khi chia tay lần cuối cùng. Cái nhìn buồn da diết nhưng sao lại thật hiền lành, bao dung khi Lam Vũ thốt lên với Hàn Đông "Em hiểu mà". Thật bi kịch khi chính những người họ yêu thương nhất lại là những người làm tổn thương họ nhiều nhất. Nhưng biết thế nào được. Có mấy ai trên đời dám bỏ tất cả để theo đuổi tình yêu đến cùng.



"Sống có gì vui thì chết có gì buồn"

Có lẽ trái tim của Đắc Di đã chết khi chiếc mặt nạ anh hùng của Tiểu Lâu vỡ nát trong buổi đấu tố. Có lẽ Lam Vũ đã không còn có lại nụ cười thật tươi tắn như trước nữa khi Hàn Đông bỏ cậu đi lấy vợ. Có lẽ trong Jack giờ chỉ còn những hồi ức về núi Brokeback. Cũng có lẽ vì vậy mà kết cục của cả 3 đều giống nhau. Họ ra đi với tất cả tình yêu của mình và tôi nghĩ rằng họ đều rất mãn nguyện khi ra đi như vậy.

"Trong biển người mênh mông, anh đã tìm thấy em. Rồi anh để lạc em vào biển người mênh mông đó. Giờ đây, anh ước gì có thể tìm lại em từ biển người lần nữa".

Tôi xem cả 3 phim và nhận ra mình chẳng thể ghét được Hàn Đông, Ennis hay Tiểu Lâu. Họ đều rất người. Hàn Đông không thể từ bỏ sĩ diện, Ennis không thể thoát khỏi nỗi ám ảnh từ thời thơ ấu, Tiểu Lâu không có gan để chống lại cả một làn sóng chính trị. Vì vậy họ đã chọn cách từ bỏ tình yêu, từ bỏ người mà họ yêu thương nhất. Họ cũng đau khổ lắm chứ. Không thể trách họ được. Trong hoàn cảnh của họ, liệu mình có làm khác đi được không? Chỉ biết thầm tiếc cho những tình yêu không đủ lớn và đủ mạnh. Để rồi cuối cùng người sẽ sống trong đau khổ, người phải nuối tiếc cả đời lại chính là bản thân họ.

"Cái thứ tình yêu đó là phi logic."

Tình yêu có logic thật không? Hay chỉ là những logic của những ý nghĩ hẹp hòi, của những toan tính, của những kỳ thị. Tại sao không để những người yêu nhau đến với nhau? Thế giới này còn biết bao nhiều sai lầm khác, sao cứ đòi sửa chữa những điều vốn không cần sửa chữa?

"Cầu cho những người yêu nhau trên đời đều có thể thành đôi"

Theme from Farewell my concubine - Live concert by Leslie

Link trên youtube

MV Farewell my concubine - By Leslie

Link trên youtube

Xem online Bá vương biệt cơ trên youtube

Phần 1/17
Phần 2/17
Phần 3/17
Phần 4/17
Phần 5/17
Phần 6/17
Phần 7/17
Phần 8/17
Phần 10/17
Phần 11/17
Phần 12/17
Phần 13/17
Phần 14/17
Phần 15/17
Phần 16/17
Phần 17/17

Giới thiệu phim Farewell My Concubine - Bá Vương Biệt Cơ

Source: Sưu tầm
:::::::::::::::::::::::

Bắc Kinh năm 1977, tại một nhà hát đã đóng cửa, có hai người lớn tuổi lập cập xin vào. Họ là những nghệ sĩ vang bóng một thời, xã hội Trung Quốc mở cửa, khắc khoải nỗi niềm hoài niệm, "đường xưa lối cũ" dắt díu tìm về ánh đèn sân khấu. Chỉ có hai người rực rỡ cổ trang trong một khán phòng trống vắng cô tịch, họ múa hát một trích đoạn vở tuồng cổ Bá Vương Biệt Cơ...

Bá Vương Biệt Cơ dựa theo tích Hán Sở tranh hùng. Sở Bá Vương Hạng Võ sau khi diệt Tần quay sang giành thiên hạ với Lưu Bang (Hán Cao Tổ). Quân Hán binh hùng tướng giỏi, lại được lòng dân, dần dần chiếm ưu thế. Hạng Võ có một ái thiếp thuộc hàng kỳ nữ, nàng là Ngu Cơ, trên đường ly loạn vẫn theo vương gội sương tắm gió. Khi cuộc thế sắp tàn, quân Sở tan tác như kiến vỡ tổ, ái Cơ tuẫn tiết để không vướng bận chồng xông pha binh lửa. Vương đánh trận cuối ngang tàng dũng mãnh nhưng tướng mỏng quân thưa, sức cùng lực kiệt, trên bến Ô Giang anh hùng tận... Vở tuồng da diết nỗi niềm nước mất nhà tan, sinh ly tử biệt trong thời chiến loạn của một cặp vương giả, một anh hùng thất thế vẫn nặng lòng mỹ nhân, một chinh phụ khí tiết trung cang, trọn đạo quân thần, vẹn tình chồng vợ...

Năm 1924, Bắc Kinh thuộc quyền của bọn quân phiệt phương Bắc. Có một cô gái thanh lâu bồng đứa bé bịt kín mặt xin gửi con nương nhờ một đoàn hát. Cậu bé Đức Chí từ đấy là học viên trong gánh hát rong của Quảng sư phụ. Cậu lớn lên trong roi vọt, mắng chửi nhưng lại học được đủ ngón nghề của nghệ thuật tuồng cổ. Đằng sau một thân hình mảnh dẻ ẩn chứa một linh hồn yếu ớt, rất nhạy cảm và có nhiều biểu hiện nữ tính. Đức Chí được sư phụ hướng tới những vai đào trong các tuồng tích. Nhưng mặc cảm phải đội lốt nữ giới nên nội tâm cậu bé luôn tồn tại một bản năng phủ định vai diễn của mình. Và thế là đòn roi tới tấp vung lên, nhiều khi nát da rách thịt. Những lúc như vậy, có một cậu bé thường lăn xả vào cứu nguy hoặc van xin sư phụ tha cho người bạn nhỏ tuổi, cậu ta là Sĩ Tứ, một thiếu niên rắn rỏi khỏe mạnh. Trong đoàn còn có Lai Chi, một cậu bé có tính cách khác lạ mà cái chết của cậu sau này ám ảnh không ít đến sự phát triển nhân cách của Đức Chí. Với cách rèn luyện khắc kỷ của Quảng sư phụ, những đứa trẻ dần dần định hình khả năng của mình trong các vai đào kép tương lai. Đức Chí sẽ là một Ngu Cơ không ai sánh kịp, còn Sĩ Tứ thể hiện vai Sở Bá Vương khí khái hơn người, dọc ngang hiển hách... Hai đứa trẻ có cảm tình với nhau sâu đậm, các bạn thấy thế và sư phụ muốn thế...

Năm 1932, lớp nghệ sĩ trẻ đã là những nam tử hán, bầy chim non đủ lông đủ cánh, họ khôn lớn trưởng thành để có thể ra đời thi thố nghiệp cầm ca. Buổi ra mắt đầu tiên tại dinh thự Trương công công - một thái giám hết thời nhưng vẫn rất thế lực - đã để lại ấn tượng tốt đẹp. Trước "nàng" Ngu Cơ giai nhân tuyệt thế, lão già bất nam bất nữ không khỏi nổi cơn cuồng loạn. Đêm ấy chàng trai trẻ Đức Chí đã bị công công làm hoen ố tấm thân "trinh trắng"... Mùa hè năm 1937, những ngày tháng cuối cùng trước khi Bắc Kinh rơi vào tay phát xít Nhật. Lúc này cặp đào kép Sĩ Tứ - Đức Chí (Trương Quốc Vinh) đã nổi danh như cồn, trở thành những ngôi sao sáng trên sân khấu tuồng cổ với nghệ danh Trình Đắc Di (Đức Chí) và Đoàn Tiểu Lâu (Sĩ Tứ). Họ vẫn bên nhau trên sàn diễn và trong cuộc đời, sự gắn bó của đôi bạn keo sơn như cuộc tình của Ngu Cơ và Hạng Võ. Nhất là Đắc Di, anh không thể thiếu Tiểu Lâu như thuyền quyên tựa bóng anh hùng, trên sàn diễn nhỏ lẫn sân khấu lớn: sân khấu cuộc đời. Tiểu Lâu lại nghĩ khác, đối với anh sân khấu và cuộc đời không thể lẫn lộn. Anh có cuộc sống và nhu cầu của riêng mình. Tất cả đã đổ vỡ khi Tiểu Lâu "rước" từ thanh lâu về một nàng kỹ nữ. Diệu Linh (Củng Lợi) rời bỏ Túy Hoa Lầu sau khi lột sạch tư trang của nả cho bà chủ nhằm đổi lấy tự do, để theo người kép hát mà cô yêu thương. Hôn lễ của họ thiếu vắng Đắc Di, anh bị tổn thương bởi "Bá Vương" của đời mình ham vui thuyền khác...

Nhưng có một người lại dõi theo anh với một sự si mê cuồng dại. Đó là Viên đại nhân, kẻ giàu có bậc nhất đô thành, người am tường ca cổ hàng đầu Trung Quốc. Viên tặng Đắc Di đủ quà trân quý, gồm cả thanh bảo kiếm oan khiên định mệnh. Thiên hạ đồn Đắc Di là bạn tình của họ Viên.

Quân Nhật vào Bắc Kinh. Trong một lần thiếu kiềm chế, Tiểu Lâu gây họa. Đắc Di liều mình cứu bạn, anh phải trổ tài nghệ phục vụ kẻ thù và mang tiếng từ đấy. Nhưng điều dằn vặt nhất đối với Đắc Di vẫn là ảo mộng nơi "phu tướng" của mình. Bộ ba Đắc Di - Tiểu Lâu - Diệu Linh cùng đau khổ bởi hờn ghen, ám ảnh...

Năm 1945, Trung Quốc giải phóng. Họ Tưởng vào Bắc Kinh. Trong một buổi biểu diễn, binh sĩ Quốc Dân Đảng nổi điên đập phá nhà hát, Diệu Linh cứu chồng nên bị xẩy thai. Đắc Di bị bắt và ra tòa vì tội "hợp tác" với bọn Nhật. Tiểu Lâu và cả Diệu Linh chạy vạy các cửa mong cứu người bạn tri kỷ. Chỉ có sự say mê ca kịch của người đứng đầu chính phủ mới cứu nổi Đắc Di thoát khỏi án tử.

Năm 1949, Quốc Dân Đảng thua chạy, quân giải phóng vào Bắc Kinh, lịch sử sang trang mới. Cuộc đời của những nghệ sĩ tuồng cổ lại chìm nổi trong bể trầm luân điêu đứng và thảm khốc nhất chỉ bởi mang danh truyền bá tư tưởng cũ. Cách mạng Văn hóa (1966) đã đẩy họ đến cảnh trò phản thầy, chồng cáo vợ, bạn hữu lên án nhau... rồi đấu tố bài xích, rồi nhục hình khảo đả, rồi tang tóc chia ly, uống mật khen ngon, nằm gai hảo hảo... đành a dua cùng thiên hạ "tống cựu,nghinh tân". Một bi kịch về cuộc đời của những diễn viên gắn bó một đời với sàn diễn tuồng cổ, loại hình nghệ thuật rất đặc trưng của văn hóa truyền thống Trung Hoa. Đắc Di là một điển hình của những nghệ sĩ giàu tâm huyết, cống hiến hết lòng, sống chết vì nghệ thuật đến độ sân khấu hóa cả cuộc đời, đem vai diễn vào cuộc sống. Đối với anh sàn diễn và cuộc đời chỉ là một, sau những trò vẽ mặt bôi son, ai oán tạ từ quân vương là sự hóa thân vĩnh viễn vào nhân vật thê nữ trung trinh tiết liệt. Vì cám cảnh về số kiếp phù du của Ngu Cơ đã đẩy anh tới hành động giống nàng mỹ nhân ấy. Bi kich của Đắc Di còn nằm ở chính tâm hồn anh, đằng sau hình hài hoàn toàn nam giới lại là một tâm hồn nữ giới, vai diễn hay tạo hóa quyết định trong việc biến cải bản chất giới tính của anh ? Mọi người không thể biết nhưng hãy tin rằng Đắc Di đã sống và yêu hết mình như một người thuộc phái yếu. Tiểu Lâu đơn giản hơn nhiều, anh vẫn là trượng phu nam tử, anh vẫn sống vì nghệ thuật nhưng anh không sẵn sàng chết vì nghệ thuật, anh thực dụng và không hoang tưởng như người bạn diễn của mình. Nhưng chính đó lại là điểm yếu của Tiểu Lâu, anh đã "mềm yếu" hơn cả đàn bà khi không chịu nổi nhục hình của đám Hồng Vệ Binh trong Cách mạng Văn hóa... Còn Đắc Di lúc ấy lại khí phách hơn nhiều... Và "Bá Vương" lần lượt biệt chính thê lẫn "thứ thiếp"... dù không muốn nhưng anh đã phụ cả hai người.

Lần đầu tiên Hồng Kông - Trung Quốc đưa câu chuyện đồng tính luyến ái, một vấn đề rất tế nhị và kiêng kị trong xã hội Á đông lên màn bạc, sự táo bạo của thời mở cửa, chứng tỏ dân trí ở nước đông dân nhất hành tinh đang được cải thiện và nâng cao. Vì xét cho cùng vấn đề đó vẫn tồn tại dù chúng ta có chấp nhận hay ngăn cấm

Các giải thưởng:

- Quả cầu vàng 1994: Phim nước ngoài hay nhất.
- Liên hoan phim Cannes 1993: Cành cọ vàng, Giải FIPRESCI.
- Giải thưởng BAFTA 1994: Phim nói tiếng nước ngoài hay nhất.

Farewell my concubine - Bá vương biệt cơ (1993)

Diễn viên: Trương Quốc Vinh - Củng Lợi
Đạo diễn: Trần Khải Ca
Giải thưởng:
1993 Los Angeles Film Critics Association Awards, Best Foreign Film
1993 Cannes Film Festival, Palme d'Or
1994 Golden Globe Awards, Best Foreign Language Film
1993 New York Film Critics Circle Awards, Best Foreign Language Film
1993 New York Film Critics Circle Awards, Best Supporting Actress
1993 National Board of Review, Best Foreign Language Film

Nội dung:

Hai người bạn cùng lớn lên trong một đoàn kịch cổ truyền của Trung Quốc trong thời kì nhiễu loạn, họ đã cùng chia sẻ bao thăng trầm ngọt bùi trong cuộc sống , họ sẽ mãi là bạn tốt nếu như 1 trong 2 người không nảy sinh tình cảm trái với tự nhiên, đem lòng yêu thương người bạn trai của mình, đó cũng là bi kịch cả đời của nhân vật chính trong câu chuyện. Bộ phim đưa tên tuổi diễn viên Trương Quốc Vinh lên hàng ngôi sao và dường như nhân vật trong phim cũng vận vào số phận của diễn viên này...

Bình luận:

Thời Hán Sở tranh hùng, Hạng Võ sa cơ, chàng chỉ còn lại con ngựa trung thành và nàng thiếp yêu là Ngu Cơ. Chàng đánh ngựa đi, ngựa trung không chạy đi; chàng bảo nàng thiếp chạy đi trốn để toàn mạng, Ngu Cơ rút gươm của Hạng Võ mà tự tử. Ngàn năm sau, Ngu Cơ đã phải chết bằng rất nhiều cách để chung tình với quân vương của mình.

Ngu Cơ đã chết vào cái buổi sáng mùa đông của Trung Quốc thuộc địa đó, khi mẹ của Đức Chí ẵm con mình đến bỏ thí cho một gánh hát bội vì "nó lớn quá, không thể dấu trong kĩ viện được nữa". Khi ông chủ gánh chê thằng bé vì nó có một ngón tay thứ sáu thừa ra, mẹ nó đã lấy dao chặt phăng ngón tay đi.

Ngu Cơ đã chết lên chết xuống trong cái gánh hát khắc nghiệt đó, chết vào cái buổi diễn thử khi thằng bé Đức Chí bị bạn diễn Sĩ Tử đè ra bẻ một cái răng vì tội hát sai, "bản chất của ta vốn là nam, không phải là nữ" trong khi vai của Chí lại là một vai nữ. Kể từ đó trở đi, Trình Đắc Di- Đức Chí lúc lớn- đã trở thành Ngu Cơ bên cạnh Bá vương Sĩ Tử, để chết thêm nhiều cái chết nữa, dưới tay Trương công công, dưới tay Viên đại nhân, trong thời Nhật chiếm đóng, dưới thời Quốc Dân Đảng, trong cuộc cách mạng văn hoá… Cuộc đời của Ngu Cơ-Trình Đắc Di-Đức Chí là một cái chết bất tận của nam tính, của quyền được sống, được yêu, của khát khao nghệ thuật vượt thoát khỏi thù hằn, ý thức hệ và thời đại. Đó cũng là một sự nhập nhoạng giữa vai diễn và cuộc đời mà bi kịch lớn nhất là lúc con người ta bị xô đẩy đến phải cay đắng nhận ra mình không thể đóng tuồng mãi được và đã chấp nhận chết trong tấn tuồng đó.

Bá Vương biệt Cơ là một bộ phim sử thi hoành tráng trải suốt 50 năm lịch sử Trung Quốc từ thập niên 30 đến 70. Nhưng gọi đó là nền cho bi kịch của một người, hai người, hay cả ba người đều đúng. Đó là bi kịch của Đức Chí- Trình Đắc Di, một tâm hồn sầy sẹo bên trong một thân thể gầy gò, yểu điệu, mà những trải nghiệm khắc nghiệt đã phát triển thêm cái xu hướng đồng tính luyến ái trong anh. Thiếu vắng một hình ảnh nam tính từ lúc bé, lớn lên cạnh một người bạn trai hay diễn chung, bị bắt đóng vai nữ do tố chất (thời đó tuồng cổ Trung Quốc không cho nữ làm diễn viên, tất cả các vai nữ đều do nam đóng), bị một tên hoạn quan làm nhục và bị ràng buộc ân nghĩa với một đại gia khác, phải chăng những điều đó đủ để giải thích cho bi kịch của Ngu Cơ? Hay đó còn là một tâm hồn mong manh dễ tổ thương và luôn khao khát hướng tới cái đẹp của nghệ thuật? Tâm hồn ấy đã cảm mến một tên tướng giặc vì đồng cảm nghệ thuật, đã lên án sự suy thoái của nền tuồng cổ Bắc Kinh dưới sự lệch lạc ấu trĩ của ý thức hệ đương đại, đã sống và chết trọn vẹn với vai diễn của mình.

Phim cũng là bi kịch của Sĩ Tử- Đoàn Tiểu Lâu, Hạng Võ của Ngu Cơ. Vì quân vương quá yếu đuối nên thiếp phải hi sinh, cả trong cuộc sống lẫn trong tuồng. Quân vương cũng đã kinh qua loạn lạc, thời thế thay đổi, nhưng cái tình của quân vương không đủ lớn để dung túng cho một kết thúc có hậu. Quân vương không đáng mặt làm vua nên ái thiếp đành rút gươm tự thác vậy!

Bi kịch của Juxian, cô điếm hạng sang mà sau này là vợ của Đoàn Tiểu Lâu, cũng là một sự bất đắc chí lớn. Cô là người phụ nữ rất khôn và rất lanh, có lẽ vì vậy mà cô thoát được khỏi chốn lầu xanh một cách đường hoàng. Nhưng bông hoa lài này đã chọn nhầm người để trao thân gửi phận, cho nên dù quyền biến thế nào, nước cờ của cô đành bỏ phí.

Bi kịch của Trung Quốc, một giằng xé điên đảo của quyền lực và ý thức hệ, như một tấn tuồng lớn xảy ra trong nhà hát kịch của Đắc Di và Tiểu Lâu, được chứng kiến bởi những kẻ bị xếp vào hạng xướng ca vô loài. Sự mỉa mai lớn nằm ở chỗ dưới con mắt của những kẻ đóng tuồng chuyên nghiệp, thì những khán giả qua mọi thời đại ngoài kia trở nên lố lăng kệch cỡm, những người đang tung tăng hô khẩu hiệu ngoài kia không khác gì những nghệ sĩ tồi tàn. Và "cuộc đời là một sân khấu lớn", như lời của Shakespeare.

Trần Khải Ca với những góc quay lời ít ý nhiều đầy trau chuốt đã biến Bá Vương Biệt Cơ thành một tác phẩm hay đến khắc khoải. Sau cái chết của Trương Quốc Vinh, người thủ vai Ngu Cơ Trình Đắc Di năm 2003, bộ phim lại khoác thêm một màu bi thảm của sự lạnh lùng thờ ơ giữa người và người. Ngu Cơ đã tự tử vì Hạng Võ không đủ sức để nhận ra tình cảm của nàng và chấp nhận nó, cũng như Trương Quốc Vinh đã tự tử vì thiên hạ không đủ sức để chấp nhận mình như một người đồng tính trong cộng đồng của họ. Mọi việc rồi cũng sẽ qua đi, đời người, những can qua, những thù hận, những cuộc đấu tố phát mãi nghệ thuật, nhưng chuyện người ta kể cho nhau nghe thì vẫn còn mãi. Chuyện Hạng Võ biệt Ngu Cơ, chuyện tình bi thảm của Trình Đắc Di dành cho Đoàn Tiểu Lâu, chuyện đời của Trương Quốc Vinh - Bá Vương Biệt Cơ cũng là một câu chuyện đẹp và thê thảm mà Trần Khải Ca kể cho chúng ta nghe về Trung Quốc, về chế độ, và về con người.

Nguồn: Khanh Nguyen- SGDNCT